Old and Rare Scottish Tartans

«تارتان‌های کهن و کمیاب اسکاتلند» (Old and Rare Scottish Tartans) نوشتهٔ دونالد ویلیام استوارت است که جورج پی. جانستون در ۱۸۹۳ در ادینبورو منتشر کرد. چاپ نخست در سیصد نسخه بود: ۲۵۰ نسخه روی کاغذ دستساز هلندی و ۵۰ نسخه روی کاغذ دستساز واتمن؛ پس کتاب در زمان خود گنجینه‌ای برای مجموعه‌داران بود.

استوارت در پیشگفتار می‌نویسد دو هدف داشت: نخست در دسترس گذاشتن نمونه‌های زیبا اما کم‌شناختهٔ تارتان‌هایی که در پرتره‌های خانوادگی، مینیاتورها و یادگارها دیده می‌شود و دوم گردآوری هرچه دربارهٔ ریشه و تاریخشان می‌شود با یقین گفت. برای این کار به خانواده‌ها و مناطق گوناگون اسکاتلند سر زد و خودش طرح‌ها را ثبت کرد. کتاب مقدمه‌ای تاریخی و یادداشت‌هایی توصیفی دربارهٔ هر نمونه دارد.

اثر برای پژوهشگران تاریخ پوشاک و فرهنگ اسکاتلند، طراحان پارچه و دوستداران نقش‌های قبیله‌ای مرجعی دیدنی است. تصویر الگوها و شرح خاستگاهشان کمک می‌کند خواننده تارتان را چیزی بیش از یک طرح چهارخانه ببیند.