On the Mode of Communication of Cholera

«دربارهٔ راه سرایت وبا» (On the Mode of Communication of Cholera) اثر پزشک انگلیسی جان اسنو است که نخست در ۱۸۴۹ به‌صورت جزوه‌ای کوتاه منتشر شد و در ۱۸۵۵ در چاپ دوم بسیار گسترده‌تر شد. اسنو در پیشگفتار می‌گوید در فاصلهٔ دو چاپ مقاله‌هایی دربارهٔ همین موضوع در انجمن‌های پزشکی خوانده و در نشریات چاپ کرده و چاپ دوم حاصل آن‌هاست.

استدلال اصلی کتاب این است که وبا از راه آب و مواد دفعی آلوده منتقل می‌شود، نه از راه «هوای بد» که در آن زمان بیشتر پزشکان باور داشتند. اسنو با بررسی دقیق موارد بیماری در محله‌ها و خانه‌ها و مقایسهٔ مناطق تأمین‌شده با آب شرکت‌های مختلف لندن، نشان می‌دهد آلودگی آب با شیوع بیماری رابطه دارد. این روش از آغازگاه‌های همه‌گیری‌شناسی نوین به شمار می‌رود.

اثر برای دانشجویان پزشکی و بهداشت عمومی، علاقه‌مندان به تاریخ علم و کسانی که می‌خواهند ببینند چگونه با داده و مشاهده می‌توان باور رایج را کنار زد خواندنی است. نثر آن علمی و نسبتاً فنی است.