An Inquiry into the Propagation of Contagious Poisons, by the Atmosphere

«پژوهشی دربارهٔ انتشار سم‌های واگیر از راه هوا» اثر اس. اسکات آلیسون، پزشک اسکاتلندی ساکن ترنت، در سال ۱۸۳۹ در ادینبورو چاپ شد؛ روزگاری که هنوز نظریهٔ میکروب‌ها جا نیفتاده بود و پزشکان دربارهٔ چگونگی سرایت تب‌ها و بیماری‌های همه‌گیر بحث داشتند. نویسنده در پیشگفتار می‌گوید کتاب را در فرصت‌های کوتاه میان کار طاقت‌فرسای یک پزشک روستایی نوشته و مشاهدهٔ مستقیم او از وضع زندگی، عادت‌ها و بیماری‌های مردم یک ناحیه مبنای استدلال‌هایش است.

او در بخش‌های کتاب دربارهٔ باور رایج به سرایت از راه هوا، زیان آن برای بیمار، پرستار و ملاقات‌کننده، و نقش هوای آلوده و فاسد در پدید آمدن بیماری‌های واگیر می‌نویسد. عنوان کامل کتاب نیز به سرچشمه‌ها و شکل‌های هوای ناپاک و دیگر علت‌های طاعون و بیماری همه‌گیر اشاره دارد.

کتاب با دستورهایی برای پرهیز از اثر واگیری و پیشنهادهایی برای ارتقای بهداشت عمومی ادامه می‌یابد. امروز این اثر را بیشتر برای شناخت تاریخ پزشکی و بهداشت می‌خوانند: نمونه‌ای روشن از شیوهٔ اندیشیدن پزشکان پیش از کشف عامل‌های میکروبی. برای علاقه‌مندان به تاریخ پزشکی و بهداشت عمومی در سدهٔ نوزدهم خواندنی است.