The Sultanate of Bornu

«سلطان‌نشین برنو» تک‌نگاری آرنولد شولتسه، پژوهشگر آلمانی، دربارهٔ برنو، یکی از قدیمی‌ترین و نیرومندترین دولت‌های ناحیهٔ دریاچهٔ چاد و شمال شرقی نیجریهٔ امروز است. شولتسه مقدمهٔ آلمانی کتاب را در بن، مارس ۱۹۱۰، نوشته و ترجمهٔ انگلیسی آن در ۱۹۱۳ از سوی هامفری میلفورد (انتشارات دانشگاه آکسفورد) در لندن منتشر شد.

مترجم در پیشگفتار می‌گوید که دانش انگلیسی‌زبانان از برنو و مردم کانوری آن بسیار اندک است و هوسایی‌ها امروز بیشتر شنیده می‌شوند، در حالی که کانوری‌ها تاریخی کهن و نیرومند دارند. او اشاره می‌کند که برنو در سدهٔ یازدهم به اسلام گرایید و ارجاع‌هایی به گزارش‌های هاینریش بارت و دنهام در کتاب آمده است.

شولتسه ساختار سیاسی، تاریخ فرمانروایان، جغرافیا، مردمان، جانوران و زبان را بررسی می‌کند. پیوست‌های متعددی، از جمله یکی دربارهٔ پرتره‌ها و یادگارهای دنهام، کتاب را کامل‌تر کرده است.

برای پژوهشگران تاریخ آفریقا، تاریخ اسلام در غرب آفریقا و علاقه‌مندان به نیجریه کتابی تخصصی و ارزشمند است. نثر آن علمی و فنی است.