Dissertation on the Gipseys

«رساله‌ای دربارهٔ کولی‌ها» نوشتهٔ هاینریش موریتس گوتلیب گرلمن (۱۷۵۳–۱۸۰۴)، مورخ آلمانی دانشگاه گوتینگن، نخستین پژوهش گسترده و علمی دربارهٔ خاستگاه، زبان و شیوهٔ زندگی کولی‌های اروپاست. عنوان کامل ترجمهٔ انگلیسی نشان می‌دهد کتاب شیوهٔ زندگی، اقتصاد خانواده، پیشه‌ها، ازدواج و آموزش، بیماری و مرگ، دین، زبان و هنرهای آنان را شرح می‌دهد.

گرلمن در بخش دوم رساله دربارهٔ خاستگاه و ورود کولی‌ها به اروپا بحث می‌کند و با مقایسهٔ واژه‌های زبان آنان با زبان‌های هندی نتیجه می‌گیرد که تبارشان به هند می‌رسد؛ استنتاجی که بعدها زبان‌شناسی آن را تأیید کرد.

کتاب اثری مهم در تاریخ مردم‌شناسی و زبان‌شناسی است، اما باید به یاد داشت که بسیاری از داوری‌های گرلمن دربارهٔ اخلاق و رفتار کولی‌ها با پیش‌داوری‌های اروپایی قرن هجدهم آمیخته است. برای پژوهشگران تاریخ مردم رومانی و منابع قدیمی دربارهٔ آنان ارزشمند است.