Mind and Hand: Manual Training the Chief Factor in Education

«ذهن و دست: آموزش مهارت‌های دستی، مهم‌ترین عامل تربیت» نوشتهٔ چارلز هنری هام (Charles H. Ham) است. این چاپ ویرایش سوم کتاب «آموزش مهارت‌های دستی، راه‌حل مسائل اجتماعی و صنعتی» است که نخستین‌بار در ۱۸۸۶ منتشر شد و در ۱۹۰۰ با تغییرات و پاورقی‌های فراوان توسط شرکت کتاب آمریکن دوباره به چاپ رسید.

هام در پیشگفتار می‌گوید کتاب سیزده سال در کشورهای انگلیسی‌زبان خوانده و نقد شده، و چون ایده‌هایش انقلابی در روش‌های آموزشی پیشنهاد می‌کند، معلمان سنتی با آن مخالفت کرده‌اند. او برای پاسخ به منتقدان، از جمله دربارهٔ بررسی‌اش از تاریخ و منش یونانیان، استنادهای زیادی از هرودوت، توسیدید، گزنفون و پلوتارک آورده است.

استدلال اصلی کتاب این است که آموزش مدرسه‌ای باید کار دستی را در کنار کار ذهنی بگنجاند و مهارت‌های عملی را جدی بگیرد. برای کسانی که به تاریخ تعلیم‌وتربیت، جنبش آموزش فنی در قرن نوزدهم و بحث‌های مربوط به روش آموزش علاقه دارند، متنی تأمل‌برانگیز است.