On the Origin of Clockwork, Perpetual Motion Devices, and the Compass

«دربارهٔ پیدایش سازوکار ساعت، دستگاه‌های حرکت دائمی و قطب‌نما» مقاله‌ای پژوهشی از درک ج. دو سولا پرایس، مورخ علم، است که به‌عنوان مقالهٔ شمارهٔ ۶ از مجموعهٔ «سهم‌هایی از موزهٔ تاریخ و فناوری» در ۱۹۵۹ از سوی مؤسسهٔ اسمیتسونین منتشر شد. پرایس بعدها با پژوهش دربارهٔ سازوکار آنتیکیترا شهرت یافت.

پرایس در این نوشته استدلال می‌کند که نیای واقعی ساعت مکانیکی را نباید در ساعت آفتابی جست. به نظر او ساعت‌ها از ماشین‌های پیچیدهٔ نجومی برآمده‌اند که از روزگار یونانی برای نشان دادن حرکت اجرام آسمانی ساخته می‌شد. بخش‌هایی از کتاب به چرخ‌دنده‌ها و انتقال نیرو، ساعت‌های مکانیکی، دستگاه‌های حرکت دائمی پیش از ساعت دی‌دوندی، و قطب‌نمای مغناطیسی می‌پردازد که به گفتهٔ نویسنده از چین به غرب راه یافته است.

خواننده‌ای که به تاریخ فناوری و نجوم و سرگذشت ساعت علاقه دارد، در این نوشتهٔ کوتاه و فشرده نکته‌های بسیاری خواهد یافت. با اینکه متن علمی است، برای مخاطب عام هم قابل پیگیری است و جدول زمانی آن به درک ترتیب اختراع‌ها کمک می‌کند.