On the Ruin of Britain

گیلداس راهبی بریتانیایی در سدهٔ ششم میلادی بود و «دربارهٔ ویرانی بریتانیا» تنها نوشتهٔ برجای‌مانده از اوست. کتاب در سال‌هایی نوشته شد که رومیان از جزیره رفته بودند و ساکسون‌ها پیش می‌آمدند، و برای پژوهشگران یکی از معدود منبع‌های هم‌روزگار دوران تاریک بریتانیا به شمار می‌رود.

متن سه بخش دارد: پیشگفتاری که انگیزهٔ نوشتن را شرح می‌دهد، مروری کوتاه بر تاریخ جزیره از دوران رومی تا زمان نویسنده، و سپس نکوهشی تند از پنج پادشاه بریتانیایی و از روحانیان زمانه. گیلداس شکست‌ها را کیفر الهی برای فسق و فساد می‌داند و بیشتر واعظ است تا تاریخ‌نگار؛ با این همه اشاره‌اش به نبرد «کوه بادون» از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که دربارهٔ دوران آرتور در دست است.

ترجمهٔ انگلیسی این چاپ از جی. ای. گایلز است و زبانی کهنه و آهنگین دارد. کتاب برای علاقه‌مندان تاریخ بریتانیا، پژوهندگان افسانهٔ آرتور و خوانندگان متن‌های دینی سده‌های میانه خواندنی است، هرچند باید آن را با احتیاط و به‌عنوان روایتی جانب‌دارانه خواند.