Pyrotechny

«آتش‌بازی‌سازی» (Pyrotechny; or, the Art of Making Fireworks) دستنامه‌ای قدیمی است که نویسنده‌اش با نام مستعار «پراکتیکوس» آن را نوشته و در لندن، نزدیک سال ۱۸۷۳، منتشر شده است. عنوان کتاب وعدهٔ ساخت آتش‌بازی با هزینهٔ اندک، ایمنی و پاکیزگی می‌دهد و صدوبیست‌وچهار تصویر و نمودار برای ساخت و نمایش در آن آمده است.

پس از چند صفحه سخن مقدماتی و فصلی دربارهٔ ابزارها، ترازو، هاون و الک، کتاب به سراغ انواع آتش‌بازی می‌رود: موشک با ستاره‌های رنگی و بارانِ زرین، شمع رومی، فواره‌ها، چرخ‌های افقی و عمودی، نیزه‌ها، آتش‌های رنگی بنگال، فرفره‌ها، پرنده‌های چینی، مین‌های مار و ترقه و قطعه‌های نمایشی. هر بخش ترکیب مواد و روش کار را شرح می‌دهد.

امروز این کتاب بیشتر سندی از فن و سرگرمی عصر ویکتوریایی است. علاقه‌مندان به تاریخ شیمی کاربردی و آداب جشن و نمایش در آن نکته‌های فراوان می‌یابند، اما کار با مواد آتش‌زا بسیار خطرناک و در بسیاری جاها ممنوع است و نباید کتاب را راهنمای عملی دانست.