The Eclipse of Russia

«خسوف روسیه» نوشتهٔ امیل جوزف دیلون، روزنامه‌نگار و زبان‌شناس ایرلندی، است که نزدیک به سی سال در روسیه زیست، در دانشگاه‌های آنجا درس داد و خبرنگار روزنامهٔ «دیلی تلگراف» بود. او دوست نزدیک سرگئی ویته، وزیر دارایی و نخستین نخست‌وزیر روسیه، بود و کتاب را به یاد او پیشکش کرده است. کتاب در ۱۹۱۸، اندکی پس از سقوط تزار، منتشر شد.

دیلون در فصل‌های نخست می‌کوشد «معمای روسیه» را بگشاید: ذهنیت روسی، نبود یکپارچگی ملی، و ماهیت نظام تزاری و دیوان‌سالاری‌اش. سپس به دوران نیکلای دوم می‌رسد: آغاز جنبش انقلابی ۱۹۰۵، کشیش گاپون و جاسوس دوجانبه آزف، توطئه‌ها علیه ویته، راسپوتین به‌عنوان نماد فساد دربار، و سیاست خارجی روسیه در خاور دور و تنگه‌های بسفر.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌ها روایت پیمان پنهانی بیورکه است که در ۱۹۰۵ میان نیکلای دوم و ویلهلم دوم بسته شد. داوری‌های دیلون تند و شخصی‌اند و گاه یک‌جانبه، اما به‌عنوان گزارش شاهدی از درون، برای فهم اینکه چرا امپراتوری تزاری فروپاشید، سندی دست‌اول و خواندنی است.