The Story of the Congo Free State

«داستان کشور آزاد کنگو» (The Story of the Congo Free State) نوشتهٔ هنری ولینگتون واک است که جی. پی. پاتنمز سانز در ۱۹۰۵ در نیویورک و لندن با ۱۲۵ تصویر و نقشه منتشر کرد. زیرعنوان آن «ابعاد اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نظام حکومتی بلژیکی در آفریقای مرکزی» است. واک، که عضو کانون وکلای نیویورک و فلو انجمن جغرافیایی سلطنتی بود، آن را در اوج مناقشه‌ای تلخ دربارهٔ حکومت کنگو نوشت.

او پیشینه، تشکیل و توسعهٔ دولتی را شرح می‌دهد که لئوپولد دوم، پادشاه بلژیک، به‌عنوان ملک شخصی خود بر بخش بزرگی از آفریقای مرکزی بنا کرده بود. نگاه کتاب از جانب مدافعان نظام بلژیکی است و کوشش می‌کند نقدهای جنبش اصلاح کنگو را پاسخ دهد؛ جنبشی که بر کار اجباری، خشونت و کشتار گسترده تأکید داشت.

امروز تاریخ‌دانان کتاب را بیشتر به‌عنوان سندی از تبلیغات دورهٔ استعمار می‌خوانند و ادعاهایش را با شواهد دربارهٔ جنایت‌های آن دوره می‌سنجند. اگر به تاریخ استعمار آفریقا و جدل‌های افکار عمومی بین‌المللی علاقه دارید، خواندن این متن، در کنار منابع انتقادی، آموزنده است.