The Vigilantes of Montana; Or, Popular Justice in the Rocky Mountains

«داوطلبان عدالت مونتانا» نوشتهٔ توماس جی. دیمزدیل، گزارشی هم‌روزگار از گروه‌های مردمی است که در دههٔ ۱۸۶۰ در مونتانا علیه باند راهزنان هنری پلامر برخاستند. کتاب در ۱۸۶۶ در ویرجینیا سیتی چاپ شد و معمولاً نخستین کتاب مونتانا شمرده می‌شود.

عنوان کامل آن «روایتی درست و بی‌طرفانه از تعقیب، محاکمه، دستگیری و اعدام باند راهزنان پلامر» است و علاوه بر آن به زندگی و جنایات چند راهزن و تصویرهایی از زندگی در اردوگاه‌های معدن‌کاری غرب می‌پردازد. دیمزدیل خود آموزگار و روزنامه‌نگار بود و نوشته‌اش از نگاه شاهدی نزدیک به ماجرا است.

البته باید دانست که روایت او از جانب هواداران «ویجیلانت‌ها» است و بعدها مورخان دربارهٔ انصاف آنان بحث کرده‌اند. کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ غرب آمریکا، قانون و نظم در شهرهای نوپا و ژانر وسترن‌های واقعی جذاب است.