The War of Chupas

«جنگ چوپاس» بخشی از تاریخ بزرگ «جنگ‌های داخلی پرو» نوشتهٔ پدرو دِ سیئزا دِ لئون (حدود ۱۵۲۰–۱۵۵۴)، سرباز و تاریخ‌نگار اسپانیایی است که خودش چند سال در سرزمین‌های اشغال‌شدهٔ آمریکای جنوبی زیسته بود. این جلد کتاب دوم از بخش چهارم است و ترجمه و شرح آن را سر کلمنتس مارخام برای انجمن هاکلویت در ۱۹۱۸ آماده کرد.

گزارش با اوضاع پس از فتح امپراتوری اینکا آغاز می‌شود: فرانسیسکو پیزارو شهرها را بنا می‌کند و زمین‌ها و بومیان را میان شهرنشینان تقسیم می‌کند، فرماندهان برای مأموریت‌های تازه بیرون می‌روند و میان آن‌ها اختلاف و رقابت می‌گیرد. فصل‌های بعد به کشمکش میان فاتحان و در پایان نبرد چوپاس (۱۵۴۲) می‌رسند.

سیئزا دِ لئون ناظری دقیق بود و از شاهدان بسیاری پرسش کرد. اثر او یکی از منابع اصلی تاریخ اسپانیا و پرو در سدهٔ شانزدهم است و برای پژوهشگران استعمار، تاریخ آمریکای لاتین و خوانندگان علاقه‌مند به روایت‌های دست‌اول فتح اهمیت دارد. ترجمه مقدمه و یادداشت‌های مفصل دارد.