History, Manners, and Customs of the Indian Nations Who Once Inhabited Pennsylvania

«تاریخ، آداب و رسوم ملت‌های سرخ‌پوست که روزی در پنسیلوانیا می‌زیستند» اثر کشیش جان هکه‌ولدر (۱۷۴۳–۱۸۲۳)، مبلغ موراویایی، نخست در ۱۸۱۹ منتشر شد. او دهه‌ها در میان قوم دلاور (لنی‌لناپه) و همسایگانشان زندگی کرد و آنچه را دیده و شنیده بود نوشت. این نسخه چاپ تازهٔ انجمن تاریخی پنسیلوانیا (۱۸۸۱) با مقدمه و یادداشت‌های ویلیام سی. رایشل است.

کتاب از تاریخ و سیاست این ملت‌ها، ساختار خانواده، شکار و کشاورزی، سخنوری، جنگ و صلح، دین و باورها و زبان آن‌ها می‌گوید. هکه‌ولدر با همدلی قابل‌توجه برای زمان خود می‌نویسد و تصویر متعارف «وحشی» را رد می‌کند؛ هرچند دیدگاه او همچنان دیدگاه یک مبلغ مسیحی اروپایی است.

این اثر یکی از منابع مهم دربارهٔ بومیان شرق آمریکاست و نویسندگان بعدی از جمله جیمز فنیمور کوپر از آن بهره برده‌اند. برای علاقه‌مندان به تاریخ بومیان، مردم‌شناسی و مرزهای استعماری آمریکا خواندنی است، با این هشدار که برخی جزئیات و تعبیرها را باید با پژوهش‌های نو سنجید.