The Fifteen Decisive Battles of the World

«پانزده نبرد سرنوشت‌ساز جهان: از ماراتن تا واترلو» (۱۸۵۱) اثر سر ادوارد کریسی، استاد تاریخ در لندن و بعدها رئیس دیوان عالی سیلان، از پرخواننده‌ترین کتاب‌های تاریخ نظامی قرن نوزدهم است و بارها تجدید چاپ شد. کریسی در پیشگفتار می‌گوید جنگ را نه برای خونریزی‌اش، بلکه برای پیامدهایش بررسی می‌کند.

معیار انتخاب او این نبود که کدام نبرد بزرگ‌تر یا خونین‌تر بوده، بلکه این بود که اگر نتیجه‌اش جور دیگری رقم می‌خورد، مسیر تاریخ جهان دگرگون می‌شد. فهرست او از ماراتن آغاز می‌شود و به لشکرکشی آتن به سیراکوز، آربل (گوگمل)، متاروس، شکست واروس در جنگل توتوبورگ، شالون در برابر آتیلا، تور، هستینگز، اورلئان و ژاندارک، شکست ناوگان اسپانیا، بلنهایم، پولتاوا، ساراتوگا، والمی و سرانجام واترلو می‌رسد. میان فصل‌ها خلاصه‌ای از رویدادهای فاصلهٔ دو نبرد آمده تا رشتهٔ تاریخ گسسته نشود.

نگاه کریسی آشکارا اروپامحور است و برخی داوری‌هایش رنگ امپراتوری بریتانیای قرن نوزدهم را دارد؛ از جمله ماراتن و آربل را از چشم یونانیان روایت می‌کند. با این همه، به‌عنوان روایتی پرکشش از لحظه‌های چرخش تاریخ و الگوی بسیاری از کتاب‌های «نبردهای سرنوشت‌ساز» بعدی، هنوز خواندنی است؛ به‌ویژه برای علاقه‌مندان تاریخ نظامی و تاریخ جهان.