The Real Tsaritsa

«تزارینای واقعی» یادمان لیلی دِن، دوست نزدیک آخرین امپراتریس روسیه الکساندرا فئودورونا، است که در ۱۹۲۲ در لندن منتشر شد. نویسنده در مقدمه می‌گوید قصد ندارد چهره‌ای جانب‌دارانه بسازد و می‌خواهد ملکه را همان‌طور که خودش شناخته بود وصف کند.

کتاب دو بخش دارد: «روسیهٔ کهن» که از آشنایی نویسنده با دربار و خانوادهٔ امپراتوری در تزارسکویه سلو می‌گوید، و «انقلاب» که روزهای پایانی سلطنت، تبعید و جدایی‌ها را روایت می‌کند. چند نامه و یادداشت از ملکه به‌صورت عکس نیز آمده است.

اثر شهادتی شخصی و همدلانه است و نباید آن را روایتی بی‌طرفانه شمرد، اما به‌عنوان منبعی از زندگی درونی خانوادهٔ رومانوف ارزش دارد. برای علاقه‌مندان به تاریخ روسیه و انقلاب ۱۹۱۷ خواندنی است.