Avoidance Situation

«موقعیت اجتناب» (Avoidance Situation) داستان کوتاهی علمی‌تخیلی از جیمز و. مک‌کانل (James V. McConnell)، روان‌شناس آمریکایی، است که در شمارهٔ فوریهٔ ۱۹۵۶ مجلهٔ «دنیاهای اگر» (Worlds of If Science Fiction) منتشر شد. مک‌کانل در دانشگاه میشیگان با پژوهش‌هایش دربارهٔ حافظه و یادگیری کرم‌های پلاناریا مشهور شد و در کنار کار علمی داستان‌های علمی‌تخیلی هم می‌نوشت.

داستان با صحنهٔ سکوت‌آمیز ناو «سان‌وارد» آغاز می‌شود: کاپیتان آلن هاوکینز، افسر کهنه‌کار نیروی فضایی، پشت پنجرهٔ مشاهدهٔ ناو به «زیرفضا» می‌نگرد؛ تاریکی بی‌انتهایی که هر بار گذر از آن لرزه بر تنش می‌اندازد. روان‌شناس ارشد ناو، دکتر برواسار، با او گفت‌وگو می‌کند. چکیدهٔ داستان می‌گوید مردی باید تنها دربارهٔ سرنوشت زمین و مردمش تصمیم بگیرد، در حالی که گزینه‌ها برده‌داری و مرگ است.

استفاده از مفاهیم روان‌شناسی رفتاری، به‌ویژه پدیدهٔ «اجتناب»، به این داستان نکته‌ای خاص می‌بخشد. برای دوستداران علمی‌تخیلیِ دههٔ پنجاه، به‌ویژه آثاری که علوم رفتاری را در خدمت پیرنگ می‌گیرند، گزینهٔ جالبی است.