Fields, Factories and Workshops

«مزرعه‌ها، کارخانه‌ها و کارگاه‌ها» (Fields, Factories and Workshops) نوشتهٔ پیوتر کروپوتکین، جغرافی‌دان و اندیشمند روس، نخستین بار در ۱۸۹۹ منتشر شد. نام کامل کتاب «صنعت در پیوند با کشاورزی و کار فکری در پیوند با کار یدی» است و بر همین ایده استوار است.

کروپوتکین با آمار و نمونه‌های فراوان از کشورهای گوناگون استدلال می‌کند که تمرکز صنعت در چند شهر و تقسیم سخت کار میان شهر و روستا ضروری نیست. به نظر او کشاورزی فشرده، صنعت پراکنده در کارگاه‌های کوچک و آموزشی که دست و ذهن را با هم تربیت کند، می‌تواند بهره‌وری و رفاه را بالا ببرد. در پیشگفتار چاپ جدید (۱۹۱۳) می‌نویسد که پس از چهارده سال، حجم عظیمی از داده‌های تازه گرد آورده تا پیش‌بینی‌های خود را بیازماید.

اگرچه کتاب پایه‌های اندیشهٔ آنارشیستی نویسنده را در پس‌زمینه دارد، در بخش بزرگی از آن بحث اقتصادی و فنی است. برای علاقه‌مندان تاریخ اندیشهٔ اقتصادی، برنامه‌ریزی شهری و روستایی و نقد صنعتی‌شدن مفید است.