James VI and the Gowrie Mystery

«جیمز ششم و معمای گاوری» پژوهشی تاریخی از اندرو لنگ، نویسنده و فولکلورشناس اسکاتلندی، است که در سال ۱۹۰۲ منتشر شد. موضوع آن یکی از گیج‌کننده‌ترین رویدادهای تاریخ اسکاتلند است: در آگوست ۱۶۰۰ جان روتون، ارل گاوری، و برادرش الکساندر در خانهٔ خود در پرث کشته شدند؛ آن هم در روزی که پادشاه جیمز ششم به آنجا رفته بود. روایت رسمی دربار از یک توطئهٔ قتل علیه شاه سخن می‌گفت، اما بسیاری از معاصران آن را باور نکردند.

لنگ در مقدمه می‌گوید از کودکی با این ماجرا آشنا بوده و حالا می‌کوشد گزارش‌های متناقض شاهدان، اسناد دادگاه و روایت‌های بعدی را کنار هم بگذارد. او به‌جای پذیرفتن یکی از دو روایت، شواهد را مرور می‌کند و نشان می‌دهد چرا پرونده‌ای که ظاهراً ساده است تا امروز پاسخ قطعی نیافته است.

کتاب با تصویرها و نشان‌های خانوادگی گاوری چاپ شده و به لیدی سیسیلی بیلی‌همیلتون تقدیم شده است. این اثر برای علاقه‌مندان به تاریخ اسکاتلند و بریتانیا، پرونده‌های حل‌نشدهٔ تاریخی و شیوهٔ بررسی شواهد در تاریخ‌نگاری خواندنی است.