Memoirs or Chronicle of the Fourth Crusade and the Conquest of Constantinople

«وقایع‌نامه یا خاطرات جنگ صلیبی چهارم و فتح قسطنطنیه» را ژفروا دو ویلاردوین (Geoffroi de Villehardouin)، مارشال شامپاین و از رهبران این جنگ، در حدود ۱۲۱۳ نوشت. چاپ حاضر ترجمهٔ انگلیسی فرانک تی. مارزیالز (دنت، ۱۹۰۸) است.

کتاب با موعظهٔ جنگ صلیبی توسط کشیشی به نام فولک نویی در زمان پاپ اینوسان سوم و پادشاهان فیلیپ و ریچارد آغاز می‌شود و پس از آن، گردآوری سپاه، قرارداد با ونیز، آمدن به قسطنطنیه و تسخیر آن را شرح می‌دهد. ویلاردوین ماجرا را از زاویهٔ یکی از سران صلیبیان، به نثری ساده و پراعتماد می‌نویسد.

این متن از نخستین تاریخ‌نگاری‌های منثور به زبان فرانسوی است و منبع اصلی ما برای درک رویدادی است که جنگ صلیبی را از هدف نخستین، یعنی رفتن به سرزمین مقدس، به سمت تسخیر شهر مسیحی قسطنطنیه کشاند.

برای دانشجویان تاریخ قرون وسطی، بیزانس و جنگ‌های صلیبی و خوانندگانی که می‌خواهند روایت دست‌اول بخوانند، سندی ارزشمند است.