Primitive Art

«هنر ابتدایی» (Primitive Art) کتاب فرانتس بواس، مردم‌شناس آمریکایی-آلمانی و استاد دانشگاه کلمبیا، است که در ۱۹۲۷ در اسلو به‌عنوان جلد هشتم از سری ب نشریات «مؤسسهٔ مطالعهٔ تطبیقی فرهنگ» منتشر شد. بواس در آن می‌کوشد ویژگی‌های بنیادین هنر اقوامی را که آن زمان «ابتدایی» می‌نامیدند توصیف و تحلیل کند.

او در پیشگفتار می‌گوید رویکردش بر دو اصل استوار است: یکی همانندی بنیادین فرایندهای ذهنی در همهٔ نژادها و فرهنگ‌های امروز، و دیگری اینکه هر پدیدهٔ فرهنگی را باید نتیجهٔ رویدادهای تاریخی دانست. بواس این بحث را با نمونه‌های بسیار از نقش‌ها، نقاشی‌ها و حکاکی‌های اقوام گوناگون پیش می‌برد و به‌ویژه از مهارت فنی، شکل، طرح و ریتم و رابطهٔ میان نمایش واقع‌گرایانه و نقش‌های انتزاعی سخن می‌گوید. کتاب بخشی دربارهٔ ترانه و شعر و موسیقی نیز دارد و در آن نت‌نویسی ترانه‌ها آمده است.

اثر یکی از کتاب‌های بنیادین مردم‌شناسی هنر است و به نقد نظریه‌هایی می‌پردازد که هنر اقوام بومی را «کودکانه» یا ناکامل می‌دانستند. واژهٔ «ابتدایی» در عنوان کتاب امروز منسوخ شمرده می‌شود، ولی خود بواس درست با همین نگرش تبعیض‌آمیز مخالف بود. کتاب برای علاقه‌مندان به مردم‌شناسی، تاریخ هنر و نظریهٔ فرهنگ خواندنی است.