Discourse on the Method

«گفتار در روش درست راه بردن عقل و جست‌وجوی حقیقت در علوم» (۱۶۳۷) کتاب کوتاهی است که فلسفهٔ جدید را آغاز کرد. رنه دکارت آن را به فرانسه نوشت نه به لاتین، تا خوانندگانی بیرون از حلقهٔ دانشگاهیان هم بتوانند بخوانندش، و آن را به‌صورت گزارشی شخصی از مسیر فکری خودش روایت کرد.

کتاب شش بخش دارد. دکارت از ناخرسندی‌اش از آموزش مدرسه‌ای آغاز می‌کند، سپس چهار قاعدهٔ روش خود را می‌آورد — جز آنچه بدیهی است چیزی را نپذیر، مسئله را به اجزای کوچک بشکن، از ساده به پیچیده برو، و چیزی را از قلم نینداز — و چند قاعدهٔ اخلاقی موقت برای زیستن در دوران شک. در بخش چهارم، با کنار گذاشتن هر باوری که جای تردید دارد، به تنها یقین تردیدناپذیر می‌رسد: «می‌اندیشم، پس هستم»، و از آن‌جا به اثبات وجود خدا و نفس می‌پردازد. بخش پنجم به فیزیک، گردش خون و تفاوت انسان و حیوان می‌پردازد و بخش ششم به آیندهٔ پژوهش علمی.

در چاپ نخست، این «گفتار» مقدمهٔ سه رسالهٔ علمی دربارهٔ نورشناسی، پدیده‌های جوی و هندسه بود و هندسهٔ تحلیلی از همان رسالهٔ پایانی زاده شد؛ نسخهٔ حاضر متن خود «گفتار» را در بر دارد. کتاب کوتاه و خواناست و برای هر کسی که می‌خواهد بداند عقل‌گرایی، روش علمی جدید و پرسش‌های بنیادین فلسفهٔ ذهن از کجا آغاز شدند، بهترین درِ ورود است.