The Principles of Psychology, Volume 1

جیمز دوازده سال روی این کتاب کار کرد و نتیجه چیزی شد میان کتاب درسی و اثر ادبی. فصل «عادت» و فصل «جریان آگاهی» از مشهورترین متن‌های تاریخ روان‌شناسی‌اند؛ همان تعبیر «جریان آگاهی» که بعدها به ادبیات مدرن راه یافت، از اینجا آمده.

جلد نخست به مبانی می‌پردازد: کارکرد مغز، عادت، آگاهی، خود، توجه و تداعی. جیمز آشکارا از فرضیه‌سازی‌های بی‌پشتوانه پرهیز می‌کند و هر جا شواهد کافی نیست، می‌گوید که نیست.

خودش بعدها با لحنی طنزآمیز کتابش را «تودهٔ بدشکل» خواند. اکثر خوانندگان امروز موافق نیستند.