How We Think

جان دیویی در «چگونه می‌اندیشیم» (۱۹۱۰) به پرسشی می‌پردازد که به گمان او باید محور همهٔ آموزش باشد: اندیشیدن درست چیست و چگونه می‌توان آن را پرورش داد؟ دیویی در پیش‌گفتار می‌گوید مدرسه‌ها زیر بار انبوه درس‌ها و مواد آموزشی سردرگم شده‌اند و آنچه می‌تواند به آن‌ها وحدت بدهد، پرورش عادت اندیشیدن علمی است.

هستهٔ کتاب، تحلیل «تفکر بازتابی» است: اندیشیدن واقعی از یک دشواری یا تردید آغاز می‌شود، نه از درسی آماده. دیویی گام‌های آن را برمی‌شمارد: احساس دشواری، تعریف مسئله، پیشنهاد راه‌حل‌های ممکن، سنجیدن پیامدهای هر فرضیه، و آزمودن آن با مشاهده یا آزمایش. سپس به پرورش کنجکاوی، نقش زبان، استنتاج و داوری، و پیوند بازی و کار در آموزش می‌پردازد.

جان دیویی (۱۸۵۹–۱۹۵۲)، فیلسوف پراگماتیست و نظریه‌پرداز آموزش آمریکایی، از بنیان‌گذاران «آموزش پیشرو» است. ایدهٔ او که کلاس درس باید موقعیت‌های مسئله‌محور بسازد نه پاسخ‌های آماده، بر نظام‌های آموزشی بسیاری از کشورها اثر گذاشت.

نثر کتاب روشن است و پس از یک قرن هنوز در دانشکده‌های علوم تربیتی خوانده می‌شود؛ برای هر معلم و هر کس که به تفکر انتقادی علاقه دارد، خواندنی است.