The Varieties of Religious Experience

این کتاب از مجموعه سخنرانی‌هایی در دانشگاه ادینبورا درآمد. روش جیمز تجربی است: به‌جای الهیات، روایت‌های دست‌اول آدم‌ها از تجربه‌های دینی‌شان را گرد می‌آورد — از تغییر ناگهانی مذهب تا حالات عرفانی و بحران‌های ایمانی.

پرسش او پرسش مؤمن یا منکر نیست؛ پرسش روان‌شناس است: این تجربه‌ها چه شکلی دارند، در چه کسانی رخ می‌دهند، و چه اثری بر زندگی‌شان می‌گذارند. جیمز میان «روح سالم» و «روح بیمار» تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد هر کدام دین را جور دیگری می‌فهمند.

پس از صد و بیست سال هنوز یکی از بی‌طرفانه‌ترین متن‌هایی است که دربارهٔ این موضوع نوشته شده.