Servetus and Calvin

«سروتوس و کالون: مطالعه‌ای دربارهٔ دوره‌ای مهم در تاریخ نخستین اصلاح دینی» اثر رابرت ویلیس (۱۷۹۹–۱۸۷۸)، پزشک و نویسندهٔ بریتانیایی، است که در ۱۸۷۷ چاپ شد. ویلیس پیش‌تر دربارهٔ اسپینوزا و لسینگ نیز کتاب نوشته بود. موضوع کتاب میشل سروتوس (میگل سروِت)، پزشک و الهی‌دان اسپانیایی، است که به‌خاطر انکار آموزهٔ تثلیث در ۱۵۵۳ در ژنو به فرمان شورای شهر و به پیگیری ژان کالون زنده سوزانده شد.

نویسنده زندگی سروتوس، اندیشه‌های دینی و کشفش دربارهٔ گردش خون کوچک را شرح می‌دهد و ماجرای دادگاه و مکاتبه‌های او با کالون را دنبال می‌کند. پرسش اصلی کتاب این است که تا چه اندازه تعصب مذهبی و آزادی‌ستیزی در این اتفاق نقش داشته و آیا کالون مسئول مرگ او بود.

این کتاب یکی از بررسی‌های قدیمی و مفصل دربارهٔ یک دعوای شناخته‌شدهٔ دوران اصلاح دینی است و به مسئلهٔ آزادی وجدان در اروپای مدرن می‌پردازد. برای دوستداران تاریخ دین، اروپای سدهٔ شانزدهم و تاریخ پزشکی خواندنی است؛ البته قضاوت نویسنده بر مبنای دانسته‌های زمان خود اوست.