The Church of Sancta Sophia, Constantinople: A Study of Byzantine Building

«کلیسای ایاصوفیه در قسطنطنیه: پژوهشی دربارهٔ ساختمان بیزانسی» از دبلیو. آر. لتابی و هارولد سوینسن است که در سال ۱۸۹۴ منتشر شد. نویسندگان در پیش‌گفتار ایاصوفیه را جالب‌ترین ساختمان روی زمین و یکی از چهار قلهٔ بزرگ معماری می‌دانند و کوشیده‌اند شکل و ساخت آن را با دقت بررسی کنند.

کتاب نخست به پیشینهٔ تاریخی ساختمان و دوران ژوستی‌نیان می‌پردازد و سپس ساختار گنبد، ستون‌ها، مصالح و آرایه‌های بنا را بررسی می‌کند. نقل‌قول‌های ابتدای کتاب از ویلیام مالمزبری، جان ماندویل و کاپگریو نشان می‌دهند که این بنا در سدهٔ میانه تا چه اندازه در اروپا شهرت داشت.

این پژوهش برای خوانندگانی که به تاریخ معماری، هنر بیزانس، استانبول و بنای ایاصوفیه علاقه دارند ارزشمند است. گرچه شناخت ما از این بنا از آن زمان گسترش یافته، نگاه دقیق، توضیحات فنی و تصویرهای کتاب هنوز برای فهم یکی از شاهکارهای معماری جهان سودمند است.