The English-American, His Travail by Sea and Land

«انگلیسی-آمریکایی: رنج او بر دریا و خشکی» (The English-American, His Travail by Sea and Land) نوشتهٔ توماس گیج در ۱۶۴۸ در لندن منتشر شد. زیرعنوان آن «بررسی تازه‌ای از هند غربی» است و در صفحهٔ عنوان آمده که حاوی گزارش سه هزار و سیصد مایل سفر در سرزمین اصلی آمریکاست.

گیج کشیش پیشین دومینیکن بود که از اسپانیا به مکزیک رفت، در مناطق چیاپاس و گواتمالا حدود دوازده سال میان روستاهای بومی زیست و سپس راه بازگشت را از نیکاراگوئه، کاستاریکا و پاناما تا هاوانا پیمود. کتاب دربارهٔ شهرها، دین، آداب، خوراک و جامعهٔ اسپانیایی‌ها و بومیان است و دستور زبان کوتاهی از زبان پوکومان در پایان دارد.

این اثر در اروپا سندی مهم برای شناخت امریکای اسپانیایی شد. خواننده باید به یاد داشته باشد که گیج پس از بازگشت به انگلستان پروتستان شد و نگاهش به کلیسای کاتولیک جانب‌دارانه است. برای دوستداران ادبیات سفر کهن و تاریخ مستعمرات، منبعی ارزشمند است.