The Temple of Nature; or, the Origin of Society

«پرستشگاه طبیعت؛ یا پیدایش جامعه» (The Temple of Nature) آخرین اثر اراسموس داروین، پزشک و طبیعی‌دان انگلیسی و پدربزرگ چارلز داروین، است که در ۱۸۰۳، یک سال پس از مرگ او، منتشر شد. این اثر منظومه‌ای علمی-فلسفی با یادداشت‌های مفصل است و نویسنده در پیشگفتار می‌گوید هدفش پژوهش عمیق استدلالی نیست، بلکه آراستن تصویرهای زیبا و شکوهمند از عملکرد طبیعت به ترتیب پیدایش آن‌هاست.

داروین در این شعر سیر پدید آمدن حیات را از ذره‌های ریز تا جانوران پیچیده‌تر و سپس رشد ذهن و جامعهٔ انسانی به تصویر می‌کشد. او از خدایان مصر و یونان و روم هم یاد می‌کند و آن‌ها را برآمده از انسان‌های نامدار روزگاران باستان می‌داند. یادداشت‌های کتاب با مطالب علمی دورهٔ او همراه است.

برای خوانندهٔ امروز، ارزش اصلی کتاب در دیدن این است که پیش از «خاستگاه گونه‌ها»ی چارلز داروین، یک اندیشمند چگونه ایدهٔ دگرگونی تدریجی موجودات زنده را در قالب شعر بیان کرده است. زبان آن به شیوهٔ شعر قرن هجدهم است و خواندنش بیشتر برای علاقه‌مندان به تاریخ علم و ادبیات انگلیسی جالب است.