Tragic Sense of Life

«حس تراژیک زندگی» (Tragic Sense of Life)، که در فارسی «درد جاودانگی» هم نام گرفته، مهم‌ترین کتاب فلسفی میگل د اونامونو (۱۸۶۴–۱۹۳۶)، نویسنده و رئیس دانشگاه سالامانکا، است. متن اسپانیایی آن با عنوان «دربارهٔ حس تراژیک زندگی در آدم‌ها و در ملت‌ها» در ۱۹۱۲ منتشر شد. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی ج. ا. کرافورد فلیچ (۱۹۲۱) است و چاپ دوور (۱۹۵۴) آن را بدون تغییر بازچاپ کرده است.

اونامونو از «انسانی از گوشت و استخوان» آغاز می‌کند، نه از انسان مجرد فیلسوفان. چنین انسانی نمی‌خواهد بمیرد و می‌خواهد خودش و آگاهی‌اش برای همیشه بماند. اما خرد به این آرزو پاسخ نمی‌دهد؛ و میان نیاز دل و محدودیت عقل کشمکشی شکل می‌گیرد که او آن را «حس تراژیک» می‌نامد.

عنوان‌های فصل‌ها، از «نقطهٔ آغاز» تا بحث‌های مربوط به ایمان، خدا، منطق و زندگی و دون کیشوت، نشان می‌دهد کتاب فلسفه، الهیات و ادبیات را درهم می‌آمیزد. نثر آن شخصی، پرشور و گاه متناقض است و عمداً نظام‌مند نیست.

کتاب پیش‌درآمدی بر اگزیستانسیالیسم دینی است و برای علاقه‌مندان به فلسفهٔ مرگ و ایمان، ادبیات اسپانیایی و تاریخ اندیشه در قرن بیستم اهمیت دارد.