Beasts, Men and Gods

«جانوران، آدمیان و خدایان» نوشتهٔ فردیناند اوسندوفسکی، دانشمند و نویسندهٔ لهستانی، روایت سال‌های آشوب پس از انقلاب روسیه است. نویسنده که در سیبری با بلشویک‌ها درگیر شده بود، ناچار از میان جنگل‌ها و کوهستان‌ها گریخت و راه مغولستان و چین را در پیش گرفت. بخش نخست کتاب را سردبیر مجلهٔ «ریویو آو ریویوز» «رابینسون کروزوئهٔ قرن بیستم» توصیف کرده بود.

در یادداشت توضیحی ابتدای کتاب هم تأکید شده است که بعضی ماجراها چنان پرشورند که شاید باورنکردنی به نظر بیایند. نویسنده در این مسیر با سرزمین‌های دورافتاده، قبایل مغول، لامه‌ها و فرماندهان جنگ داخلی روسیه روبه‌رو می‌شود و بخش مهمی از کتاب به باورهای بودایی تبتی و افسانهٔ «پادشاه جهان» و سرزمین پنهان آن اختصاص دارد.

کتاب هنگام انتشار پرفروش شد و به چندین زبان ترجمه شد، اما از همان ابتدا دربارهٔ درستی همهٔ ادعاهایش بحث بوده است؛ پس بهتر است آن را هم‌زمان سفرنامه‌ای ماجراجویانه و شهادتی شخصی از دورانی آشفته خواند، نه گزارشی بی‌طرف و دقیق.

این اثر برای علاقه‌مندان به تاریخ آسیای مرکزی، جنگ داخلی روسیه، سفرنامه‌های پرماجرا و عرفان شرقی خواندنی است.