H. P. Blavatsky; A Great Betrayal

«بلاواتسکی؛ خیانتی بزرگ» (H. P. Blavatsky; A Great Betrayal) نوشتهٔ آلیس لیتون کلیدر، از پیروان نزدیک بلاواتسکی در جنبش تئوسوفی، است که ۱۹۲۲ در کلکته نزد تاکر، اسپینک و شرکا منتشر شد. نویسنده پیش‌تر دربارهٔ زندگی و خدمات بلاواتسکی و دربارهٔ موسیقی واگنر با همکاری باسیل کرامپ نیز کتاب نوشته بود.

این کتاب جدلی است: کلیدر استدلال می‌کند که آموزه‌های اصلی بلاواتسکی، بنیان‌گذار انجمن تئوسوفی، پس از او توسط رهبران بعدی انجمن تحریف شده و آنچه را «خیانت» می‌نامد، مستند می‌کند. متن به نقل‌قول از نوشته‌ها و نامه‌ها و بحث دربارهٔ اختلاف‌های درونی انجمن می‌پردازد.

اثر برای پژوهشگران تاریخ تئوسوفی، جنبش‌های معنوی غربی در سدهٔ نوزدهم و بیستم و اختلاف‌های درونی آن‌ها مفید است. به دلیل لحن جانبدارانه‌اش باید به‌عنوان یک سند موضع‌دار خوانده شود، نه روایتی بی‌طرف از تاریخ انجمن.