History of the Commune of 1871

«تاریخ کمون ۱۸۷۱» نوشتهٔ پروسپر-الیویه لیساگاره (۱۸۳۸–۱۹۰۱) است، روزنامه‌نگار و مبارز فرانسوی که خودش در دفاع از کمون پاریس تا واپسین روزها جنگید. پس از سرکوب کمون در «هفتهٔ خونین» ماه مه ۱۸۷۱ به تبعید رفت و کتاب را در سال‌های بعد در خارج از فرانسه نوشت. چاپ نخست فرانسوی آن در ۱۸۷۶ در بروکسل منتشر شد.

کتاب از پیش‌زمینه‌های کمون، یعنی شکست فرانسه در جنگ با پروس و فروپاشی امپراتوری دوم، آغاز می‌کند و ماجرای قیام پاریس، تشکیل شورای کمون، نبردهای دفاع از شهر و سرانجام سقوط آن را روایت می‌کند. لیساگاره شاهد عینی بود و روایتش از دید طرف مغلوب است؛ حرارت نویسنده و جانبداری او آشکار است، ولی بسیاری از رویدادها و اسناد را دقیق ثبت کرده است.

برای کسانی که به تاریخ فرانسهٔ قرن نوزدهم، جنبش کارگری و انقلاب‌های اروپایی علاقه دارند، کتاب منبعی دست‌اول و تأثیرگذار است؛ کتابی که سال‌ها مرجع روایت چپ از کمون به شمار می‌رفت. باید به یاد داشت که نویسنده بی‌طرف نیست و کتاب را باید در کنار روایت‌های دیگر خواند.