The French Revolution: A History

تامس کارلایل، جستارنویس و مورخ اسکاتلندی، در «انقلاب فرانسه» رویدادهای ۱۷۷۴ تا ۱۷۹۵ را در سه جلد روایت می‌کند: «باستیل»، از مرگ لویی پانزدهم و بحران مالی سلطنت تا فتح باستیل و راهپیمایی زنان به ورسای؛ «قانون اساسی»، دربارهٔ سال‌های سلطنت مشروطه و فرار نافرجام شاه؛ و «گیوتین»، دربارهٔ جمهوری، دوران وحشت و پایان آن.

پشت کتاب ماجرایی مشهور هست: کارلایل تنها نسخهٔ دست‌نوشتهٔ جلد اول را به دوستش جان استوارت میل امانت داد و خدمتکار میل تصادفی آن را در آتش انداخت. کارلایل که نسخهٔ دیگری نداشت، همه را از نو نوشت.

آنچه درآمد با هر تاریخ دیگری فرق دارد: روایت به زمان حال، جمله‌هایی کوتاه و پرضرب، خطاب مستقیم به خواننده و چهره‌های تاریخی، و تمرکز بر صحنه و شخصیت — میرابو، دانتون، روبسپیر، ماری آنتوانت — به‌جای تحلیل ساختاری. کارلایل انقلاب را داوری تاریخ بر نظمی پوسیده می‌بیند و در عین حال از خشونت آن به هراس می‌افتد.

دیکنز این کتاب را بارها خواند و «داستان دو شهر» را بر پایهٔ آن نوشت. به‌عنوان منبع تاریخی جانبدار و گاه دشوارخوان است، ولی به‌عنوان اثر ادبی کم‌نظیر؛ برای خوانندگان حرفه‌ای انگلیسی و علاقه‌مندان تاریخ اروپا تجربه‌ای متفاوت است.