The History of Rome, Books 9 to 26

تیتوس لیویوس، مورخ رومی دوران آگوستوس، چهل سال روی تاریخ روم کار کرد — از بنیان‌گذاری شهر تا زمان خودش، در ۱۴۲ کتاب. تنها سی‌وپنج کتاب از این مجموعهٔ عظیم باقی مانده و این جلد بخشی از آن‌هاست: کتاب‌های نهم و دهم، و سپس کتاب‌های بیست‌ویکم تا بیست‌وششم. کتاب‌های یازدهم تا بیستم از میان رفته‌اند و تنها خلاصه‌های کوتاهی از آن‌ها در دست است.

کتاب‌های نهم و دهم به جنگ‌های سامنی می‌پردازند: نبردهای طولانی روم با قبایل کوهستانی مرکز ایتالیا، از شکست تحقیرآمیز در تنگهٔ کائودیوم تا تثبیت سلطهٔ روم بر شبه‌جزیره. کتاب‌های بیست‌ویکم به بعد روایت جنگ دوم پونیک است: هانیبال با فیل‌هایش از آلپ می‌گذرد، رومیان را در ترازیمنوس و کانای در هم می‌شکند و روم را تا آستانهٔ نابودی می‌برد، و رومیان آهسته و با سرسختی می‌کوشند ورق را برگردانند.

لیویوس تاریخ‌نگار انتقادی به معنای امروزی نیست — هدفش تربیت اخلاقی خواننده با نمونه‌های رومی بود و سخنرانی‌های پرشوری در دهان قهرمانانش می‌گذارد — ولی روایتش زنده و پرکشش است و از معدود منابع باقی‌مانده دربارهٔ این دوره به شمار می‌رود.

ترجمهٔ تحت‌اللفظی انگلیسی دی. اسپیلن و سایرس ادموندز (۱۸۶۸) با یادداشت‌ها. برای علاقه‌مندان تاریخ روم و تاریخ نظامی، به‌ویژه داستان هانیبال، خواندنی است.