History of the Warfare of Science with Theology in Christendom

«تاریخ جنگ علم با الهیات در جهان مسیحی» اثر اندرو دیکسون وایت است که در ۱۸۹۶ منتشر شد و دو جلد آن در این چاپ یکی شده است. وایت (۱۸۳۲–۱۹۱۸) هم‌بنیان‌گذار و نخستین رئیس دانشگاه کرنل و دیپلمات آمریکایی بود و کتاب را به یاد ازرا کرنل نوشت. مقدمه‌اش از نمایی از دهقانان روسی در کنار نوا شروع می‌شود، زیرا او مدتی در روسیه خدمت کرده بود.

اثر مجموعه‌ای است از موردهایی که نویسنده معتقد است نشان می‌دهند باورهای جزمی مسیحی چگونه سر راه پیشرفت دانش ایستادند. از شکل‌گیری کیهان‌شناسی و زمین‌شناسی و تکامل تا پزشکی، جادو و جنون، موضوعات متعددی را بررسی می‌کند و برای هر مورد ارجاع و نقل فراوان می‌آورد. عنوان کتاب به همین «جنگ» اشاره دارد.

مورخان امروز این «فرضیهٔ تعارض» را بیش از حد ساده می‌دانند و بسیاری از نمونه‌ها را نقد کرده‌اند. با این حال کتاب به‌عنوان سندی دربارهٔ نگرش روشنفکران سدهٔ نوزدهم به دین و علم و منبعی غنی از روایت‌های تاریخی همچنان پرخواننده است و برای کسی که به تاریخ اندیشه و بحث علم و دین علاقه دارد، ارزش خواندن دارد.