Orlando Furioso

«اورلاندوی شیدا» حماسهٔ بزرگ لودوویکو آریوستو، شاعر دربار فرارا در ایتالیای رنسانس، و دنبالهٔ «اورلاندوی عاشق» ماتئو ماریا بویاردو است. زمینهٔ داستان جنگ شارلمانی و شوالیه‌هایش با سپاه «سارازن»هاست، اما جنگ تنها قابی است برای ده‌ها ماجرای درهم‌تنیده: اورلاندو، بزرگ‌ترین شوالیهٔ شارلمانی، دل به آنجلیکا، شاهزاده‌خانم زیبای ختایی، باخته و برای یافتن او همه‌چیز را رها می‌کند.

در کنار او، داستان عشق روجرو و برادامانته، شوالیهٔ زن دلیر، جریان دارد که آریوستو آن را افسانهٔ آغاز خاندان استه، حامیان خود، معرفی می‌کند. اسب بال‌دار هیپوگریف، جزیره‌های جادویی، هیولای دریایی و سفر آستولفو به ماه — جایی که هر چه بر زمین گم شده، از جمله عقل آدمیان، نگهداری می‌شود — از شگفتی‌های آن است.

آریوستو منظومه را نخست در ۱۵۱۶ منتشر کرد و در ویرایش نهایی ۱۵۳۲ آن را به چهل‌وشش سرود رساند. لحن شاعر شوخ، آگاه و طنزآمیز است و افسانهٔ پهلوانی را هم می‌سراید و هم به ریشخند می‌گیرد. اسپنسر، سروانتس و بایرون از آن بهره گرفتند و ده‌ها اپرا از آن ساخته شده است. این نسخه ترجمهٔ منظوم انگلیسی ویلیام استوارت رز است.