The Evolution of the Idea of God

«تحول اندیشهٔ خدا: پرس‌وجویی دربارهٔ خاستگاه ادیان» نوشتهٔ گرانت آلن، نویسندهٔ کانادایی‌تبار بریتانیایی و طرفدار فرگشت، در ۱۸۹۷ در لندن منتشر شد. آلن پیش‌تر با آثاری دربارهٔ زیبایی‌شناسی فیزیولوژیک، رنگ گل‌ها و نیرو و انرژی شناخته می‌شد و در این کتاب دیدگاه تکاملی را در بررسی دین به کار می‌برد.

فصل‌ها از معیار قرار دادن مسیحیت و رابطهٔ دین و اسطوره آغاز می‌شود و به زندگی مردگان، خاستگاه خدایان، سنگ‌ها و تیرهای مقدس، درختان مقدس، خدایان مصر و اسرائیل، پیدایش یکتاپرستی، خدایان انسانی، خدایان کشاورزی و شراب، قربانی، آموزهٔ کفاره و رشد مسیحیت می‌رسد. آلن می‌کوشد نشان دهد که تصور خدا از اعتقاد به ارواح و ستایش اشیاء طبیعی به‌تدریج تحول یافته است.

این کتاب از آثار مهم نقد تطبیقی دین در عصر ویکتوریا و بحث‌برانگیز است، زیرا مسیحیت و یهودیت را با همان روش بررسی ادیان دیگر می‌سنجد. برای خوانندگان علاقه‌مند به مردم‌شناسی دین و تاریخ نقد دینی مناسب است، ولی نتیجه‌گیری‌هایش مورد انتقاد پژوهش‌های امروز است.