The Principles of Science

«اصول علم: رساله‌ای در منطق و روش علمی» مهم‌ترین اثر فلسفی ویلیام استنلی جوونز، اقتصاددان و منطق‌دان انگلیسی و از بنیان‌گذاران اقتصاد نهایی‌گرا، است که نخستین بار در ۱۸۷۴ منتشر شد. جوونز در پیش‌گفتار می‌گوید که پیشرفت شتابان علوم طبیعی در سه قرن اخیر با پیشرفتی هم‌پا در نظریهٔ استدلال همراه نبوده و دانشمندان، با آنکه از «روش علمی» سخن می‌گویند، نمی‌توانند به روشنی بگویند منظورشان چیست.

کتاب با منطق صوری آغاز می‌شود و جوونز در آن بر پایهٔ کارهای جرج بول، منطقی نمادین و ساده‌شده عرضه می‌کند. او حتی «ماشین منطقی» یا «پیانوی منطقی» را ساخت، دستگاهی مکانیکی که استنتاج‌های منطقی را خودکار انجام می‌داد و تصویرش در آغاز کتاب آمده است. سپس به استقرا، نظریهٔ احتمال، اندازه‌گیری و خطا، روش‌های کمی، فرضیه‌سازی، آزمایش، طبقه‌بندی و حدود دانش علمی می‌رسد.

دیدگاه محوری جوونز این است که استقرا واژگونهٔ قیاس است و علم هرگز به یقین مطلق نمی‌رسد؛ قوانین علمی فرضیه‌هایی‌اند که با احتمال سنجیده می‌شوند. کتاب پر از نمونه‌هایی از تاریخ فیزیک، شیمی و نجوم است. برای علاقه‌مندان فلسفهٔ علم، منطق، تاریخ احتمال و پیشینهٔ رایانه، اثری کلاسیک و پرمایه است.