The Squatter and the Don

«اشغالگر و دون» (The Squatter and the Don) رمانی از ماریا آمپارو رویس د بورتن (۱۸۳۲–۱۸۹۵) است که در ۱۸۸۵ در سان‌فرانسیسکو با نام مستعار «سی. لویال» منتشر شد. نویسنده زنی اهل باجا کالیفرنیا بود که پس از جنگ آمریکا و مکزیک به ایالات متحده رفت و این کتاب به‌عنوان نخستین رمان انگلیسی نوشتهٔ یک نویسندهٔ مکزیکی‌تبار شناخته می‌شود.

داستان در کالیفرنیای پس از پیمان گوادالوپه هیدالگو می‌گذرد، زمانی که مالکان قدیمی اسپانیایی‌زبان زمین‌هایی را که مدت‌ها داشتند در برابر مهاجران آمریکایی و قوانین تازه از دست می‌دادند. فصل‌ها از نگاه «اشغالگر» داریل و «دون» مکزیکی‌تبار، زمین‌های وسیع او، تلاش برای احقاق حق در دادگاه، و سفرهای شخصیت‌ها از آلامیدا تا سن‌دیه‌گو و نیویورک و واشنگتن سخن می‌گویند. رابطهٔ عاطفی نسل جوان دو خانواده و قدرت شرکت‌های راه‌آهن هم در داستان دیده می‌شود.

این کتاب هم قصه‌ای عاشقانه است و هم نقدی سیاسی بر بی‌عدالتی در حق مالکان کالیفرنیایی. برای علاقه‌مندان به ادبیات آمریکا، تاریخ غرب این کشور و صدای گروه‌های حاشیه‌ای ارزشمند است.