The Subterranean World

«جهان زیرزمینی» نوشتهٔ ژرژ هارتویگ، طبیعی‌دان آلمانی، شرحی همگانی از آنچه در اعماق زمین هست و از آنچه از آن بر سطح زمین اثر می‌گذارد است. او در پیشگفتار می‌گوید در دل زمین آزمایشگاه‌های اسرارآمیز آتش پنهان‌اند که با زلزله و آتشفشان خود را نشان می‌دهند، لایه‌های رسوبی بقایای گیاهان و جانوران منقرض‌شده را نگه داشته‌اند و غارهای شگفت‌انگیز با استالاکتیت‌هایشان، و معدن‌های فلز و زغال و نمک و گوگرد را در خود دارند.

کتاب با نمایی از زمین‌شناسی و مقطع زمین‌شناختی آغاز می‌شود و پس از آن به آتشفشان‌ها و زمین‌لرزه‌ها، چشمه‌های گرم، غارها، معدن‌کاری و کانی‌ها می‌رسد، با نقشه‌ها و حکاکی‌های فراوان. هارتویگ مخاطره‌ها و فایده‌های این جهان پنهان برای آدمی را همواره با هم می‌بیند.

نثر او روشن و عامه‌فهم است و با توصیف‌های ادبی به همراه اطلاعات علمی زمان خود. کتاب به‌عنوان نمونه‌ای از ادبیات علمی ویکتوریایی و برای خوانندگانی که به زمین‌شناسی، معدن و طبیعت علاقه دارند، جذاب است، هرچند برخی نظریه‌های آن امروز منسوخ شده‌اند.