Voltaire

«ولتر» نوشتهٔ جان مورلی (۱۸۳۸–۱۹۲۳)، سیاستمدار و منتقد بریتانیایی و نویسندهٔ زندگی‌نامهٔ گلادستون، نخستین بار در ۱۸۷۲ منتشر شد و از شناخته‌ترین زندگی‌نامه‌های انگلیسی دربارهٔ فیلسوف فرانسوی است. مورلی ولتر را نماد «نوزایی سدهٔ هجدهم» می‌داند و می‌نویسد قدرت او از صداقت، نفوذ ذهن و شجاعتش بود.

کتاب فقط روایت زندگی نیست، بلکه تحلیل اندیشهٔ ولتر است: جایگاه او در تاریخ کاتولیسیسم، کالوینیسم و نوزایی، رابطه‌اش با دین و کلیسا، مبارزه‌اش برای تساهل (از جمله ماجرای کالاس)، آثار ادبی و تاریخی و جایگاه اجتماعی‌اش. نویسنده در فصل نخست دربارهٔ اهمیت نام ولتر و این‌که هر دوره به مزاج و روحیهٔ ویژه‌ای نیاز دارد بحث می‌کند و سپس به زندگی او می‌پردازد.

نثر مورلی استدلالی و آراسته است و در عین حال شخصاً به ولتر احترام می‌گذارد. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند روشنگری فرانسه، سنت نقد دینی و اندیشهٔ آزادی را بشناسند، مدخلی کلاسیک و آموزنده است و در عین حال نمونهٔ بارزی از سبک زندگی‌نگاری ویکتوریایی به شمار می‌رود.