On Compromise

«دربارهٔ سازش» (On Compromise) جستار فلسفی-سیاسی نامداری از جان مورلی (John Morley)، سیاستمدار، روزنامه‌نگار و زندگی‌نامه‌نویس لیبرال بریتانیا، است که نخستین بار در ۱۸۷۴ منتشر شد. شعار آغازین آن از ریچارد وات‌لی است: «اینکه حقیقت را در جای نخست بگذاریم یا در جای دوم، همه‌چیز را عوض می‌کند.»

مورلی می‌پرسد چه هنگام سازش در عقیده و رفتار مشروع و چه هنگام خیانت به حقیقت است. او بحث خود را با مثال‌هایی تاریخی و اخلاقی پیش می‌برد و از فرصت‌طلبی، ریاکاری و سکوت مصلحتی انتقاد می‌کند، و در عین حال میان مصلحت‌اندیشی در عمل سیاسی و فروگذاشتن اصول تفاوت می‌گذارد.

نویسنده در یادداشت چاپ جدید می‌گوید کتاب بیش از «مقاله» ادعا ندارد و قرار نیست رسالهٔ کاملی در اخلاق عملی باشد؛ هدف باز کردن پرسش‌ها و نشان دادن نکته‌ها است.

برای خوانندگان علاقه‌مند به فلسفهٔ اخلاق و سیاست، اندیشهٔ لیبرال ویکتوریایی و پرسش همیشگی «تا کجا می‌شود سازش کرد؟» این جستار هنوز خواندنی و کاربردی است.