Crania Ægyptiaca

«جمجمه‌های مصری» (Crania Aegyptiaca) اثر ساموئل جرج مورتون، پزشک و طبیعی‌دان آمریکایی، پژوهشی است در «قوم‌شناسی مصر از دید کالبدشناسی، تاریخ و آثار باستانی» که در سال ۱۸۴۴ در مجموعهٔ مقاله‌های انجمن فلسفی آمریکا در فیلادلفیا چاپ شد. مورتون پیش‌تر «جمجمه‌های آمریکایی» را نوشته بود و این کتاب را به جورج گلیدون، کنسول آمریکا در قاهره، تقدیم کرد.

نویسنده می‌کوشد با اندازه‌گیری و توصیف جمجمه‌هایی که از آرامگاه‌های مصر به دست آمده بود و با کمک گواهی‌های مصری و آثار نقاشی و نوشتاری، دربارهٔ تبار و ویژگی‌های ساکنان مصر باستان نتیجه‌گیری کند. پیش‌گفتار با ستایش مصر به عنوان «گهوارهٔ تمدن» آغاز می‌شود.

امروزه این کتاب را بیشتر به عنوان سندی از تاریخ علم می‌خوانند، چون روش جمجمه‌سنجی و دسته‌بندی نژادی که مورتون به کار می‌برد از مبناهای علمی پیش از زیست‌شناسی تکاملی و ژنتیک است و بعدها به شدت نقد شده و مردود دانسته شد. برای پژوهشگران تاریخ مردم‌شناسی، مصرشناسی و تاریخ ایده‌های نژادی منبعی مهم و قابل نقد است.