Some Observations on the Ethnography and Archaeology of the American Aborigines

این رساله از ساموئل جورج مورتون، پزشک و دانشمند آمریکایی و نویسندهٔ «کرانیا آمریکانا»، در ۱۸۴۶ در نیوهیون از «مجلهٔ علم آمریکا» جدا چاپ شد. مورتون در آن یافته‌های تازهٔ باستان‌شناسی قارهٔ آمریکا را مرور می‌کند.

نویسنده از اکتشافات استیونز و نورمان در مکزیک و یوکاتان و کارهای پیشینیانی چون دل ریو، هومبولت، والدک و دوربینی یاد می‌کند؛ شهرهایی با ستون‌ها، نقش‌برجسته‌ها، آرامگاه‌ها و معابد که تصویر تمدن‌های پیشین آمریکا را دگرگون کرده بود. او می‌کوشد این یافته‌ها را در چارچوب شناخت مردمان بومی آن قاره بنشاند.

باید توجه داشت که مورتون از پیشگامان جمجمه‌سنجی بود که امروز علمی شمرده نمی‌شود و برخی نتیجه‌گیری‌های نژادی او مردود است. متن بیشتر برای پژوهشگران تاریخ علم و باستان‌شناسی آغازین ارزش دارد.