Dr. Mabuse, Master of Mystery

«دکتر مابوزه» رمان نوربرت ژاک، نویسندهٔ آلمانی‌زبان لوکزامبورگی‌تبار، است که نخست در ۱۹۲۱ به‌صورت پاورقی و سپس به‌صورت کتاب منتشر شد. داستان در برلینِ سال‌های پس از جنگ جهانی اول می‌گذرد: شهری گرفتار تورم، قمارخانه‌های پنهان، کوکائین و بی‌قراری اجتماعی. مابوزه نابغه‌ای جنایتکار است — روان‌کاو، استاد تغییر چهره و هیپنوتیزم — که از پشت نقاب‌های گوناگون، شبکه‌ای از قمار، جعل و فریب را اداره می‌کند.

در برابر او فون ونک، دادستانی جاه‌طلب، ایستاده که برای به دام انداختن این حریف بی‌چهره، خودش هم به تغییر چهره و کارآگاهی روی می‌آورد. بازی موش و گربهٔ این دو، از سالن‌های قمار اشرافی تا محله‌های بدنام شهر، تار و پود رمان را می‌سازد. این نسخه ترجمهٔ انگلیسی لیلیان کلر است که در ۱۹۲۳ در لندن منتشر شد.

فریتس لانگ در ۱۹۲۲ از این رمان فیلم صامت دوقسمتی عظیمی ساخت و بعدها «وصیت‌نامهٔ دکتر مابوزه» را کارگردانی کرد که نازی‌ها توقیفش کردند. مابوزه از آن پس الگوی «نابغهٔ شرور» در ادبیات و سینما شد. رمان هم داستانی پرهیجان است و هم تصویری تیره از آلمان آشفتهٔ دوران جمهوری وایمار.