Esoteric Christianity, or The Lesser Mysteries

«مسیحیت باطنی یا اسرار کوچک‌تر» کتابی از آنی بسانت (۱۸۴۷–۱۹۳۳)، از چهره‌های اصلی جنبش تئوسوفی و فعال اجتماعی بریتانیایی است. نخستین بار در ۱۹۰۱ منتشر شد و این چاپ ویراست دوم ۱۹۰۵ از انتشارات «تئوسوفیکال پابلیشینگ سوسایتی» در لندن و بنارس است. سرآغاز کتاب سخنانی از کلمنت اسکندرانی دربارهٔ «معرفت» و «اسرار» است.

بسانت می‌خواهد نشان دهد پشت داستان‌ها، آیین‌ها و اعتقادنامه‌های مسیحی آموزه‌ای پنهان‌تر هست که به باور او در سنت‌های رازآموزی کهن هم دیده می‌شود. از همین نگاه به موضوع‌هایی مانند تثلیث، مسیح، آیین‌ها، آفرینش و سرنوشت روح می‌پردازد و آن‌ها را با مفاهیمی چون تناسخ و سلسله‌مراتب معنوی تفسیر می‌کند.

این کتاب دفاع از یک مکتب فکری است نه پژوهشی بی‌طرف. خواننده‌ای که به جنبش‌های معنوی اوایل قرن بیستم، تئوسوفی و تاریخ نگاه باطنی به ادیان علاقه دارد در آن مدرک مهمی پیدا می‌کند.

در مطالعه باید به یاد داشت که ادعاهای تاریخی کتاب را مورخان مسیحیت نمی‌پذیرند و آن را باید به‌عنوان اثری از سنت تئوسوفی خواند.