Montezuma: An Epic on the Origin and Fate of the Aztec Nation

«مونته‌زوما: حماسه‌ای دربارهٔ خاستگاه و سرنوشت ملت آزتک» منظومه‌ای بلند از هیرام هویت ریچموند است که در ۱۸۸۵ در سان‌فرانسیسکو انتشار یافت. نویسنده کتاب را به تاریخ‌نگار هوبرت هاو بنکرافت تقدیم کرده، کسی که او را به تکمیل این اثر ترغیب کرده بود.

حماسه از «پراکندگی در شینار» و اقامت در مصر آغاز می‌کند و به «آزتلان»، سرزمین افسانه‌ای اصل آزتک‌ها، و دره‌های می‌سی‌سی‌پی و تپه‌سازان می‌رسد. سپس مهاجرت تولتک‌ها و آزتک‌ها به جنوب، تشکیل امپراتوری مونته‌زوما، فرود اسپانیایی‌ها و ورود آنان به مکزیک را روایت می‌کند. ساختار کتاب سه بخش مصر، آزتلان و آناهواک است.

این منظومه آمیزه‌ای از تاریخ، اسطوره و ذوق رمانتیک سدهٔ نوزدهم دربارهٔ بومیان آمریکاست و باید با توجه به نظریه‌های آن دوران خوانده شود. برای علاقه‌مندان به شعر حماسی آمریکایی، تصویر ادبی آزتک‌ها و تاریخ باورهای قدیمی دربارهٔ خاستگاه بومیان قاره جالب است.