Superstition in All Ages

«خرافه در همهٔ اعصار» در این چاپ به ژان مسلیه، کشیش فرانسوی (۱۶۶۴–۱۷۲۹)، نسبت داده شده است؛ کشیشی که پس از سی سال خدمت در اترپینی، به‌طور مخفیانه دین را کنار گذاشت و وصیتی نوشت که پس از مرگش منتشر شد. ترجمهٔ انگلیسی از آنا کنوپ، ۱۸۷۸، است و کتاب با زندگی‌نامهٔ مسلیه به قلم ولتر آغاز می‌شود. متنی که به نام «عقل سلیم» (Le Bon Sens) در آن آمده در واقع با اثر بارون دولباخ در ۱۷۷۲ پیوند دارد و نسبت دادنش به مسلیه همواره محل بحث بوده است.

فصل‌های کتاب با حکایت و پرسش «الهیات چیست؟» آغاز می‌شود و به‌تدریج استدلال می‌کند که دین بر زودباوری استوار است، نیازی به باور به خدا نیست، مفهوم «خدای روحانی» نامعقول است و جهان را می‌توان با علل طبیعی توضیح داد. لحن نویسنده روشنگرانه، صریح و جدلی است و بر عقل و تجربه تأکید دارد.

کتاب نمونه‌ای مشهور از نقد دین در عصر روشنگری و از منابع جریان الحاد و ماتریالیسم در اروپاست. برای علاقه‌مندان به فلسفهٔ قرن هجدهم و تاریخ آزاداندیشی خواندنی است، با این یادآوری که به‌شدت جدلی و منتقد دین‌هاست.