The Arab Conquests in Central Asia

«فتوحات عرب در آسیای میانه» اثر هـ. آ. ر. گیب (۱۸۹۵–۱۹۷۱)، شرق‌شناس برجستهٔ بریتانیایی، نخست پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد او در دانشگاه لندن با عنوان «فتح ماوراءالنهر به دست اعراب» بود و در ۱۹۲۳ به‌عنوان جلد دوم مجموعهٔ «بنیاد جیمز جی. فورلانگ» از طرف انجمن سلطنتی آسیایی چاپ شد.

کتاب دربارهٔ حوضهٔ رود جیحون (آمودریا)، تاریخ نخستین و تقسیم‌های سیاسی آن و منابع عربی بحث می‌کند و سپس لشکرکشی‌های اولیه، فتوحات قتیبة بن مسلم، ضدحملهٔ ترکان و بازپس‌گیری ماوراءالنهر را به ترتیب شرح می‌دهد. همچنین کتاب‌شناسی مهم‌ترین منابع در پایان آمده است. نویسنده برای نوشتن حروف عربی از آوانگاری دقیق و ویژه‌ای استفاده کرده است.

این اثر پژوهشی تخصصی و آکادمیک است و مبنای بسیاری از پژوهش‌های بعدی دربارهٔ گسترش اسلام در آسیای میانه شد. برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ اسلام، خراسان و ماوراءالنهر منبعی کلاسیک است و مطالعهٔ آن نیازمند آشنایی با نام‌ها و جغرافیای منطقه است. نگاه کتاب علمی و تاریخی است.